Selbstanzeige w Niemczech: 5 500 podatników bez kary

Co mówią dane o Selbstanzeige

Według t-online w 2024 roku niemieckie sądy wydały około 5 600 wyroków i nakazów karnych za uchylanie się od opodatkowania. Jednocześnie około 5 500 podatników złożyło samodzielne ujawnienie nieprawidłowości (Selbstanzeige) i uniknęło grzywny lub więzienia. To dane o podatnikach, bez podziału na firmy budowlane, remontowe czy usługowe. Statystyka przytoczona przez t-online pokazuje możliwość naprawienia sytuacji, ale nie daje gwarancji w Twojej sprawie.

Jeżeli znalazłeś brakującą fakturę albo niezadeklarowany przychód, nie zakładaj z góry, że popełniłeś przestępstwo. Trzeba ustalić okoliczności błędu i właściwą drogę jego poprawienia. Zrób to z doradcą podatkowym (Steuerberater) albo prawnikiem od prawa podatkowego.

Zwykła korekta czy ujawnienie przestępstwa

Niemiecka ordynacja podatkowa (Abgabenordnung, AO) rozróżnia te sytuacje. Obowiązek korekty (Berichtigung, par. 153 AO) dotyczy między innymi błędu zauważonego później, przed upływem terminu wymiaru podatku: złożona deklaracja jest nieprawidłowa lub niepełna i może przez to dojść albo już doszło do zaniżenia podatku. Przepis wymaga niezwłocznego zawiadomienia i sprostowania. Nie daje swobody odkładania sprawy do wygodniejszego momentu. Par. 153 AO.

Samodzielne ujawnienie z par. 371 AO dotyczy przestępstw podatkowych (Steuerstraftaten). Zasadą jest pełne poprawienie nieprawdziwych danych, uzupełnienie niepełnych i podanie pominiętych informacji dotyczących jednego rodzaju podatku. Zakres obejmuje wszystkie nieprzedawnione przestępstwa tego rodzaju, co najmniej z ostatnich dziesięciu lat kalendarzowych. Nie wystarczy wybrać wygodnego fragmentu rozliczeń. Par. 371 AO.

Nie oceniaj sam, czy wystarczy zwykła korekta. T-online podkreśla trudność rozgraniczenia pomyłki i umyślnego działania. Specjalista powinien poznać również pozostałe otwarte sprawy. Ustawa przewiduje szczególne zasady dla wstępnych deklaracji VAT i zgłoszeń podatku od wynagrodzeń w par. 371 ust. 2a AO; nie są one ogólnym pozwoleniem na częściowe ujawnianie błędów.

Kiedy ochrona przed karą jest wyłączona

Par. 371 ust. 2 AO zawiera przeszkody dla zwolnienia z kary. Należy do nich doręczenie wskazanym w przepisie osobom zarządzenia kontroli (Prüfungsanordnung). Przy kontroli podatkowej firmy (Betriebsprüfung) wyłączenie jest ograniczone do rzeczowego i czasowego zakresu zapowiedzianej kontroli. Podobne ograniczenie dotyczy przybycia urzędnika na kontrolę podatkową. Nie oznacza to automatycznie zamknięcia drogi dla wszystkich pozostałych spraw. Zakres wyłączeń w AO.

Przeszkodą jest także zawiadomienie sprawcy lub jego przedstawiciela o wszczęciu postępowania karnego lub w sprawie grzywny administracyjnej. Ustawa wymienia przybycie urzędnika w celu wyjaśnienia przestępstwa lub wykroczenia podatkowego oraz przybycie i wylegitymowanie się urzędnika na wskazaną w przepisie doraźną kontrolę. Ochrona odpada również, gdy czyn był już choćby częściowo odkryty, a sprawca wiedział o tym lub rozsądnie oceniając sytuację musiał się z tym liczyć.

Par. 398a działa, gdy przeszkodą są wyłącznie wskazane tam wyłączenia dotyczące kwoty lub szczególnie ciężkiego przypadku. Wymaga terminowej zapłaty zaległości, określonych odsetek i dodatkowej kwoty: 10% zatajonego podatku przy kwocie do 100 000 euro włącznie, 15% powyżej 100 000 euro do 1 000 000 euro włącznie, 20% powyżej 1 000 000 euro. Nie jest to sposób na pominięcie pozostałych przeszkód. Par. 398a AO.

Przedawnienie nie jest prostym odliczaniem lat

Par. 376 AO ustanawia termin 15 lat dla wskazanych w nim szczególnie ciężkich przypadków uchylania się od opodatkowania. To nie jest termin dla każdego błędu w firmie. Przepis przewiduje także przerwanie biegu przedawnienia przez zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie grzywny administracyjnej lub zarządzenie takiego zawiadomienia. Par. 376 AO.

Nie utożsamiaj przedawnienia ścigania z minimalnym zakresem ujawnienia z par. 371. Doradca musi ocenić konkretne okresy i zdarzenia, zanim uzna, które rozliczenia trzeba objąć działaniem. Sam wiek faktury nie rozstrzyga tej kwestii.

Co to znaczy dla Ciebie

1. Zbierz dokumenty i ustal skalę braków. Przygotuj faktury, deklaracje, decyzje podatkowe i potwierdzenia płatności. Zestaw z doradcą, czego nie zgłoszono oraz jakie koszty wymagają sprawdzenia. Zbierz wszystkie otwarte punkty, zamiast wybierać tylko ostatnio zauważony błąd.
2. Od razu skontaktuj się ze specjalistą. Nie czekaj na zapowiedź kontroli. Doradca podatkowy lub prawnik oceni właściwy tryb i przeszkody. Nie korzystaj z internetowego wzoru jako samodzielnego rozwiązania; potrzebna jest ocena całej sytuacji.
3. Zapłać w wyznaczonym terminie. Ureguluj zaległe podatki w terminie wyznaczonym przez urząd skarbowy (Finanzamt). Uzgodnij ze specjalistą również wymagane odsetki i ewentualną dodatkową kwotę. Samo złożenie pisma nie zastępuje spełnienia warunków zapłaty.

Porządkowanie bieżącej firmy możesz połączyć z lekturą o fakturach elektronicznych, planowanych zasadach kas fiskalnych oraz obowiązkach po założeniu Gewerbe.

Nasza rada: zadbaj o czytelne faktury i dokumentację, żeby łatwiej wyjaśniać rozliczenia podczas kontroli. Stronę firmy i wizytówkę Google wykorzystaj do pokazania usług klientom, z którymi chcesz rozliczać się fakturą i przelewem.

FAQ